İslamiyet Öncesi Ve İslamiyet Etkisinde Gelişen Türk Edebiyatı 1

1. Divan edebiyatı diye adlandırdığımız düşünüş ve yazış biçiminin tam anlamıyla başlaması, Türklerin Anadolu'ya egemen olduktan 13.

yüzyıl sonlarına rastlar. Bu edebiyat......etkisi altında yeni edebiyatın doğduğu 19. yüzyılın ortalarına kadar sürer, ilk divan şairi diyebileceğimiz şair ise 13. yüzyılda yaşamış olan......

Bu parçadaki boş yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Fransa - Sultan Veled'dir

B) Batı - Hoca Dehhâni'dir

C) Avrupa - Yusuf Has Hâcib'dir

D) Tanzimat - Ahmet Yesevi'dir

E) Halkçılık - Âşık Paşa'dır

(2006-ÖSS)

1. Boş bırakılan ilk yere, Batı sözcüğü getirilmelidir. Divan edebiyatı, Batı edebiyatı etkisinin söz konusu olduğu 19. yüzyılda sona erer. İlk Divan şairi de Hoca Dehhani'dir.

Yanıt B

2. Divan Edebiyatı'nda modern öykü ve romanın (I) yerini tutan en önemli tür mesnevidir. (II) Fuzûli'nin Hüsn ü Aşk (III) Süleyman Çelebi'nin (IV) Mevlid (V)

adlı yapıtları bu türün tanınmış örnekleridir.

Yukarıdaki numaralanmış sözlerin hangisinde bilgi yanlışı vardır?

A)l. B) II. C) III. D) IV. E)V.

(2007-ÖSS)

2. Hüsn ü Aşk Fuzuü'nin değil, Şeyh Galip'in eseridir.

Yanıt C

3. Aşağıdaki açıklamalardan hangisi ayraç içinde belirtilen kişiyle ilgili değildir?

A) Risaletü'n-Nushiye adlı mesneviyi aruz ölçüsüyle yazmıştır. (Yunus Emre)

B) Makalât adlı yapıtında tasavvuf konularını bölümler hâlinde ele almıştır. (Hacı Bektaş Veli)

C) Yapıtlarında aşk ve kahramanlık temalarının yanında tasavvufa da yer vermiştir. (Kadı Burhaneddin)

D) Sade bir dille, ölçütü ve uyaklı, halk şiiri geleneğine uygun nefesler yazmıştır. (Pir Sultan Abdal)

E) Türkçenin başarılı örneklerinden olan Mantıkut-Tayr ile Feleknâme onun tarafından oluşturulmuştur. (Ali Şir Nevâi)

(2007-ÖSS)

3. Mantıküt-Tayr ile Feleknâme Ali Şir Nevâi'nin değil, Gülşehri'nin eserleridir.

Yanıt E

4. "Beni ağlan beni kim, üstüme gelmez ölicek

Bir avuç toprak atar bad-ı sabadan gayrı"

Yukarıdaki dizeler, Divan şiiriyle ilgili olarak aşağıda verilen yaygın yargılardan hangisiyle bağdaşmaz?

A) Bütün şiirlerde aruz ölçüsü kullanılmıştır.

B) Yapıt değişmez kurallara göre, güçlü bir düzen içinde ve çoklukla beyit beyit işlenir.

C) Söz ve anlam sanatlarına sık sık başvurulur.

D) İnsandan kopuk, insanı anlatmayan soyut bir dünyası vardır.

E) Biçim ve söyleyiş kaygısı oldukça ağır basar.

(1981-ÖYS)

4. Soru kökünde verilen dizeler D seçeneğindeki yargı ile çelişmektedir. Dizeler insandan, insanın acısından söz etmektedir.

Yanıt D

5. Aşağıdakilerden hangisi, destan (epope) geleneğinden halk öykücülüğüne geçiş döneminin ürünüdür?

A) Kutadgu Bilig

B) Divanü Lügati't Türk

C) Atabetü'l Hakayık

D) Kitab-ı Dede Korkut

E) İskendername

(1981-ÖYS)

5. Destan geleneğinden halk öykücülüğüne geçiş döneminin ürünü Kitab-ı Dede Korkut'tur.

Yanıt D

6. "Aşk derdiyle hoşem el çek ilacımdan tabib

Kılma derman kim helakim zehri dermanındadır"

Bu beyitte, Divan edebiyatının ortak konularından hangisi işlenmiştir?

A) Aşk derdine derman bulunamayışı

B) Sevgiliye duyulan özlem

C) Aşk ıstırabımı) insanı olgunlaştıracağı inancı

D) Sevgilinin cefasının sürüp gitmesi için Tanrıya yakarış

E) Aşk acısından duyulan mutluluk

(1981-ÖYS)

6. İlk dizedeki "Aşk derdiyle hoşem" ifadesi dizelerde aşk acısından duyulan mutluluğun anlatıldığını göstermektedir.

Yanıt E

7. "Âşık, Türk Halk edebiyatında XV. yüzyılın başlarından bu yana beliren bir sanatçı tipidir. Bir yönüyle eski destan (epope) geleneğini sürdüren, ama başka bir yönüyle, adının belirtildiği gibi 'sevda şiirleri" söyleyen bir sanatçıdır." Günümüzde, yukarıdaki parçada belirtilen sanatçı tipinin bütün özelliklerini taşıyan kişilere rastlanmamaktadır.

Bunun nedeni aşağıdakilerden hangisi olabilir? '

A) Âşıklığın güç bir uğraş olması

B) Toplumsal yaşamın büyük ölçüde değişmesi

C) Aydın sanatçıların âşıkların görevini yüklenmiş olması

D) Âşıkların işlediği konuların halkı ilgilendirmemesi

E) Günümüz insanının şiire önem vermemesi

(1981-ÖYS)

7. Parçada sözü edilen "âşık" destan geleneğini sürdüren, destan dönemi özelliklerini gösteren bir toplum yapısının ürünüdür. Toplumsal yapı değiştiği, destan dönemi özellikler geride bırakıldığı için parçada sözü edilen kişiye rastlanmamaktadır.

Yanıt B

8. "Yıkılmış değerleri düzeltmek, eski görüşe dönmek değildir. Eski görüşün kurduğu biçimler, yeni görüşün malı olur. ... anlayışına dönmemiştir; Avrupa'da Rönesansın, antik anlayışa dönmediği gibi."

Bu parçada, düşüncenin akışına göre, boş bırakılan yere hangi adlar dizisi gelmelidir?

A) Namık Kemal, Divan edebiyatı

B) Cenap Şehabettin, Tanzimat edebiyatı

C) Yahya Kemal, Divan edebiyatı

D) Tevfik Fikret, Namık Kemal

E) Ahmet Haşim, Cenap Sahabettin

(1981-ÖYS)

8. Şiirlerini Divan şiiri geleneğinden kopmadan beyitlerle ve aruz ölçüsüyle yazan Yahya Kemal'in amacının Divan edebiyatını canlandırmak değil, gelenekten yararlanmak olduğu bilgisine dayanılarak boş bırakılan yere C seçeneğinde belirtilenler getirilecektir.

Yanıt C

9. "Sanatın yalnızca bir süs varlığı olarak ele alındığı Divan yazınında aşırı bir yabancılaşma görülür. Sanatın, yaşamın bir parçası olarak kabul edildiği halk şiirinde ise bütün örnekler, kuşlar, sevgililer, güzeller yerlidir, Anadoluludur. Çünkü Halk ozanı, duyduğu değil gördüğü, tanıdığı kuşu işler şiirinde. Bu şiirlerde, Divan şiirindeki doğadışı varlıkları göremeyiz. Sözgelimi, halk şiirinde, atmaca tavuğu yer, pilici kapıp uçar. Divan şiirinde güzelin gözleri olan doğan, sevenin gönlünü avlar."

Parçada Divan edebiyatı ve Halk edebiyatına ilişkin olarak aşağıdaki kavramlardan hangisinin üzerinde durulmamaktadır?

A) açıklık - kapalılık

B) somutluk - soyutluk

C) gerçekçilik - düşçülük

D) nesnellik - öznellik

E) yerlilik - yabancılık

(1982-ÖYS)

9. Parçada Divan ve Halk edebiyatı için "nesnellik ve öznellik" üzerinde durulmamaktadır.

Yanıt D

10. I. Yollarda kaldı gözlerimiz, gelmedi haber.

II. Bakarım, bakarım sılam görünmez.

Birincisi Baki'den, ikincisi Karacaoğlan'dan alınan bu İki dize için, aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Her ikisi de yalın bir dille söylenmiştir.

B) Biri Divan, öteki Halk şiiriyle ilgilidir.

C) Her ikisi de aynı ölçüyle söylenmiştir.

D) İkisi de bir bekleyişin, özlemli bir arayışın anlatımıdır.

E) ikisinde de kolay gibi görünen, gerçekte güç bir söyleyiş vardır.

(1962-ÖYS)

10. A, B, D ve E seçeneklerinde verilen bilgiler doğrudur; ancak C seçeneğinde her iki dizenin de aynı ölçüyle yazıldığı söylenmiştir. Oysa Baki aruz ölçüsünü, Karacaoğlan ise hece ölçüsünü kullanır.

Yanıt C